Σε άρθρο του για το HIGGS, ο Αλέξανδρος Κούτρας, Financial Project Manager της Electra Energy Cooperative, μοιράζεται την εμπειρία της οργάνωσης από τα δέκα χρόνια λειτουργίας της. Η Electra Energy είναι Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση (ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ.) με στόχο κάθε τοπική κοινότητα να μπορεί να παράγει ανανεώσιμη ενέργεια φθηνά και τοπικά. Για να το πετύχει, αναπτύσσει έργα, κάνει συνηγορία, εκπαίδευση και έρευνα δράσης, και προωθεί τις ενεργειακές κοινότητες ως βασικό εργαλείο της ενεργειακής μετάβασης.
Γιατί όχι απευθείας κρατική χρηματοδότηση
Η οργάνωση έχει επιλέξει συνειδητά να χρηματοδοτείται κυρίως από ευρωπαϊκά προγράμματα και να αποφεύγει τις απευθείας δημόσιες χρηματοδοτήσεις. Το σκεπτικό, όπως το περιγράφει ο συγγραφέας, είναι ότι μια οργάνωση που ασκεί κριτική σε ρυθμιστικές αρχές και υπουργεία δεν μπορεί να εξαρτάται οικονομικά από αυτά. Αυτό δεν σημαίνει απόρριψη κάθε δημόσιου πόρου. Προγράμματα με διαφανή ανταγωνιστική αξιολόγηση, όπως η ενίσχυση φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας μέσω ΕΣΠΑ, θεωρούνται αποδεκτά. Ως παράδειγμα από το εξωτερικό αναφέρονται η Ολλανδία και η Γαλλία, όπου οι ενεργειακές κοινότητες λαμβάνουν λειτουργικές επιχορηγήσεις.
Πηγές χρηματοδότησης και συγκριτικό πλεονέκτημα
Η Electra Energy στηρίζεται σε ευρωπαϊκά προγράμματα όπως τα Horizon και LIFE, καθώς και κατά περίπτωση σε ιδιωτικά ιδρύματα, όπως τα Ιδρύματα Ωνάση και Μποδοσάκη. Μέσα από αυτά τα έργα κάνει έρευνα πεδίου και πιλοτικές εφαρμογές, συστήνει ενεργειακές κοινότητες και εκπαιδεύει πολίτες. Τα ευρωπαϊκά κονδύλια καλύπτουν εν μέρει και λειτουργικά έξοδα, σπάνια όμως αρκούν.
Το πλεονέκτημα της οργάνωσης, σύμφωνα με τον συγγραφέα, είναι ότι δρα σε δύο επίπεδα ταυτόχρονα. Από τη μία συμμετέχει σε διαβουλεύσεις και συναντήσεις με θεσμικούς φορείς. Από την άλλη βρίσκεται κοντά σε πολίτες, δήμους και δίκτυα όπως η ΔΕΣΜΗ. Αυτός ο συνδυασμός, μαζί με απτά εργαλεία όπως δείκτες ενεργειακής φτώχειας και οδηγούς σύστασης ενεργειακών κοινοτήτων, την κάνει ελκυστικό εταίρο σε ευρωπαϊκές κοινοπραξίες.
Ελευθερία με αστερίσκο
Ο συγγραφέας επισημαίνει και τα όρια αυτού του μοντέλου. Η εξάρτηση από ευρωπαϊκούς πόρους αφήνει την οργάνωση εκτεθειμένη σε αλλαγές προτεραιοτήτων, όπως η προτεινόμενη κατάργηση του προγράμματος LIFE στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034. Επιπλέον, τα ανταγωνιστικά έργα ορίζουν θεματικές και παραδοτέα. Έτσι, σημαντικά ζητήματα που δεν καλύπτονται από τις προσκλήσεις μένουν εκτός δράσης.
Ως λύση προτείνει πιο ευέλικτες λειτουργικές επιχορηγήσεις (operational grants), που θα στηρίζουν συνολικά τη λειτουργία μιας οργάνωσης και όχι μόνο συγκεκριμένα παραδοτέα. Προτείνει επίσης αλλαγή νοοτροπίας της Πολιτείας απέναντι στις ΜΚΟ και τους φορείς της κοινωνικής οικονομίας.
Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στο HIGGS